Je\u015bli kto\u015b uzna\u0142 tytu\u0142 tego wpisu za mocno tabloidowy, to idzie dobrym tropem. Taki w\u0142a\u015bnie artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 swego czasu w brytyjskim Daily Mail, cho\u0107 tam, jak mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, nie by\u0142o s\u0142\u00f3wka “czy?”<\/p>\n
Tamten tekst opiera\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie o prac\u0119 dr Arica Sigmana<\/a>, biopsychologa, kt\u00f3ry w recenzowanym pi\u015bmie Biologist opublikowa\u0142 artyku\u0142<\/a> pod tytu\u0142em Well Connected?: The Biological Implications of “Social Networking”<\/em>. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce Sigman osobi\u015bcie nic nie m\u00f3wi\u0142 o “raku”, stawia jedynie tez\u0119, \u017ce nadmiar czasu sp\u0119dzany w Internecie, kosztem kontakt\u00f3w bezpo\u015brednich, ma koszta psychologiczne<\/strong> (wi\u0119ksze poczucie samotno\u015bci, mniejsze kompetencje spo\u0142eczne) i fizjologiczne<\/strong> (mniejsza odporno\u015b\u0107 organizmu, a tym samym wi\u0119ksza \u015bmiertelno\u015b\u0107). Teza chwytliwa i no\u015bna, o czym najlepiej \u015bwiadczy fakt, \u017ce zainteresowa\u0142 si\u0119 ni\u0105 brytyjski “Fakt”. Nie mog\u0119 tu nie da\u0107 lekkiego upustu z\u0142o\u015bliwo\u015bci i nie zapyta\u0107, czy atak na Internet nie ma zwi\u0105zku ze spadaj\u0105c\u0105 sprzeda\u017c\u0105 medi\u00f3w papierowych. To jednak osobny problem.<\/p>\n Dr Sigman mia\u0142 szans\u0119 przedstawi\u0107 swoje pogl\u0105dy w trakcie odbywaj\u0105cej si\u0119 w Berlinie konferencji Online EDUCA<\/a>. By\u0142 jednym z uczestnik\u00f3w debaty maj\u0105cej odpowiedzie\u0107 na pytanie, czy “zwi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 wykorzystanie technologii szkodzi umys\u0142om uczni\u00f3w i likwiduje korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z tradycyjnej edukacji<\/strong>“. Nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, po kt\u00f3rej stronie sta\u0142. Wspiera\u0142 go mocno konserwatywny dziennikarz Bruce Anderson, kt\u00f3ry uznawa\u0142 potencjalne korzy\u015bci z u\u017cywania Internetu przez m\u0142odzie\u017c, ale postulowa\u0142 by doro\u015bli mieli nad tym kontrol\u0119. T\u0119, jak mi si\u0119 wydaje, rozumia\u0142 nie jako monitorowanie i doradzanie, ale jako doz\u00f3r resortu si\u0142owego. Wa\u017cna kwestia, ale teraz j\u0105 te\u017c pomin\u0119. Anderson zreszt\u0105 nie wni\u00f3s\u0142 wiele do dyskusji, podobnie jak jeden z oponent\u00f3w tej dw\u00f3jki, ameryka\u0144ski przedsi\u0119biorca i konsultant, Jerry Michalski<\/a>.<\/p>\n Sigman rozpocz\u0105\u0142 swoje wyst\u0105pienie i ca\u0142\u0105 debat\u0119 od sporego zgrzytu: poda\u0142 Kore\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 jako przyk\u0142ad kraju, w kt\u00f3rym szanuje si\u0119 nauczycieli i zilustrowa\u0142 to zdj\u0119ciem radosnych p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144skich dzieci (sic!). Wprawdzie on tam by\u0142, a ja nie, ale i tak mam poczucie, \u017ce wiem lepiej, czy tamten system edukacyjny mo\u017cna stawia\u0107 za wz\u00f3r. Potem jednak do\u015b\u0107 kompetentnie przedstawi\u0142 swoje racje. Mia\u0142em poczucie, \u017ce co\u015b w tym jest, cho\u0107 do ko\u0144ca mnie nie przekona\u0142. Silnie na jego niekorzy\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0142o to, \u017ce kilkakrotnie uto\u017csami\u0142 korelacj\u0119 z przyczynowo\u015bci\u0105, co jest b\u0142\u0119dem niewybaczalnym nawet u student\u00f3w kursu wst\u0119pnego metodologii, a co dopiero u “powa\u017cnych” naukowc\u00f3w. Chcia\u0142em mu to nawet wytkn\u0105\u0107, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma potrzeby.<\/p>\n Bo na scen\u0119 wyszed\u0142 Donald Clark<\/a> i r\u0105bn\u0105\u0142 z wszystkich armat. Oj, nie by\u0142o to w stylu “Szanowna Pani, szanowny Panie, wiele w tym racji, ale raczcie rozwa\u017cy\u0107 alternatywn\u0105 propozycj\u0119”. Clark wprawdzie nie powiedzia\u0142, \u017ce Sigman “pie…”, ale niewiele zabrak\u0142o. Sformu\u0142owanie “biggest load of bullshit<\/em>” chyba pad\u0142o. Oczywi\u015bcie, debata posz\u0142a tym samym nieco w stron\u0119 osobistych wycieczek, ale z punktu widzenia widowni mia\u0142o to swoje korzy\u015bci. Zrobi\u0142o si\u0119 ciekawiej i weselej.<\/p>\n Podstawowy zarzut Clarka brzmia\u0142: Sigman selektywnie dobiera cytowania, \u017ceby uzasadni\u0107 swoj\u0105 tez\u0119 i tym samym sprzeniewierza si\u0119 etosowi naukowca. Chodzi mu jedynie o wypromowanie swojej osoby (i, trzeba przyzna\u0107, odnosi w tym sukces). Poda\u0142 przyk\u0142ady artyku\u0142\u00f3w naukowych, kt\u00f3re prezentowa\u0142y odmienne wyniki bada\u0144. a na kt\u00f3re Sigman si\u0119 nie powo\u0142a\u0142 cho\u0107 musia\u0142 je zna\u0107. Aby je znale\u017a\u0107 wystarczy wstuka\u0107 w Google s\u0142owa “Internet” i “loneliness”. Pokaza\u0142 te\u017c par\u0119 konkret\u00f3w na temat bada\u0144 cytowanych przez oponenta , np. to, \u017ce osobami badanymi by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci osoby po 50 roku \u017cycia.<\/p>\n Sigman broni\u0142 si\u0119 twierdz\u0105c, m.in., \u017ce jego artyku\u0142 skupia\u0142 si\u0119 na nadmiernym u\u017cywaniu Internetu, nic natomiast nie m\u00f3wi\u0142 o social networking<\/em> (cho\u0107 ten termin pada w tytule omawianego tekstu!). By\u0142by to dla mnie dow\u00f3d, \u017ce, faktycznie, lubi si\u0119 promowa\u0107 kontrowersyjnymi, nawet je\u015bli nieprawdziwymi, twierdzeniami. Powiedzia\u0142 zreszt\u0105, \u017ce ten tekst mia\u0142 wzbudzi\u0107 kontrowersje. Przepraszam – co? Rol\u0105 naukowca, przynajmniej kiedy pisze w recenzowanym czasopi\u015bmie, jest uczciwie docieka\u0107 prawdy, a nie podkr\u0119ca\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 dla wzbudzenia debaty. Podsumowuj\u0105ca teza Sigmana brzmia\u0142a te\u017c: Poniewa\u017c istnieje ryzyko, \u017ce Internet szkodzi, ograniczajmy go<\/strong>. Brzmi nawet rozs\u0105dnie, ale… istnieje ryzyko, \u017ce jad\u0105c samochodem b\u0119dziemy mieli wypadek. Kto\u015b planuje proponowa\u0107 z\u0142omowanie wszystkich aut? Mi to wygl\u0105da\u0142o na ideologiczny FUD<\/a>.<\/p>\n M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, mia\u0142em przekonanie, \u017ce Clark, mimo pope\u0142nienia kilku b\u0142\u0119d\u00f3w i czasem nazbyt osobistego stylu dyskusji, jednak podepta\u0142 Sigmana. Na koniec odby\u0142o si\u0119 g\u0142osowanie. S\u0142uchacze, w liczbie kilkuset, mieli powiedzie\u0107, czy zgadzaj\u0105 si\u0119 z tytu\u0142owym twierdzeniem debaty. I tu spore zaskoczenie. Nie by\u0142o maszynki do g\u0142osowania, ale oceniam, \u017ce blisko 40% os\u00f3b podnios\u0142o r\u0119k\u0119, by przyzna\u0107 racj\u0119 stronie, twierdz\u0105cej, \u017ce sie\u0107 jest raczej zagro\u017ceniem<\/strong>! Przypominam, \u017ce dyskusja mia\u0142a miejsce na najwi\u0119kszej na \u015bwiecie konferencji po\u015bwi\u0119conej e-learningowi, co oznacza, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142osuj\u0105cych na co dzie\u0144 korzysta z nowych medi\u00f3w. A mo\u017ce nie? Mo\u017ce sieci zamkni\u0119te tak, LMSy tak, ale ju\u017c oprogramowanie spo\u0142eczno\u015bciowe nie?<\/p>\n Tak czy owak oznacza to niew\u0105tpliwie, \u017ce t\u0119 debat\u0119 mo\u017cna toczy\u0107, przy czym nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce obie strony mog\u0105 mie\u0107 przynajmniej cz\u0119\u015bciowo racj\u0119. W\u0105tpi\u0119 w to, ale nie wykluczam, \u017ce kontakty zapo\u015bredniczone przez internet wymagaj\u0105 mniejszej kompetencji spo\u0142ecznej, a mo\u017ce nawet t\u0119 niekompetencje wywo\u0142uj\u0105. Nale\u017cy jednak wyci\u0105\u0107 nieuczciwe argumenty i podej\u015b\u0107 do sprawy spe\u0142niaj\u0105c wszelkie kryteria naukowo\u015bci. A pytania mo\u017cna stawia\u0107 wa\u017cne. Czy Internet szkodzi? czy Internet pomaga? Czy Internet tylko zmienia? Czy mo\u017ce jeszcze mniej: towarzyszy zmianom? Kt\u00f3re czynniki zwi\u0105zane z relacjami interpersonalnymi w Internecie s\u0105 przyczyn\u0105, a kt\u00f3re skutkiem?<\/p>\n No i dla mnie najwa\u017cniejsze: ile godzin dziennie w Internecie szkodzi? Bo ja 8h w pracy i jeszcze niekt\u00f3re hobby z tym zwi\u0105zane. Mam si\u0119 martwi\u0107? \ud83d\ude09<\/p>\n PS Jako prezent i dodatek wideo (po angielsku) pokazuj\u0105ce wprowadzenie w problem oraz kr\u00f3tk\u0105 dyskusj\u0119, jak\u0105 przeprowadzili Sigman z dr Benem Goldacre na ten w\u0142a\u015bnie temat. Sporo na tego drugiego powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 Clark. Zwracam uwag\u0119 na dwie rzeczy: mow\u0119 cia\u0142a Goldacre’a oraz to, co baronowa Greenfield m\u00f3wi w 1.08 minucie tego filmiku. “Nie ma dowod\u00f3w<\/em>” na jej twierdzenia, co nie przeszkadza jej g\u0142osi\u0107 ich, co gorsza z pozycji szefa presti\u017cowej instytucji naukowej.<\/p>\n