![\"prawo-autorskie-w-edukacji-jak-unikac-naruszen\"](\"http:\/\/zasoby1.open.agh.edu.pl\/cel\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/prawo-autorskie-w-edukacji-jak-unikac-naruszen.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Nauczyciele akademiccy prowadz\u0105c zaj\u0119cia na uczelni, na co dzie\u0144 korzystaj\u0105 z materia\u0142\u00f3w autorstwa innych os\u00f3b. Robi\u0105 to w r\u00f3\u017cnym stopniu i na r\u00f3\u017cne sposoby, kt\u00f3re maj\u0105 wsp\u00f3lny cel: zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci i atrakcyjno\u015bci zaj\u0119\u0107. Na wyk\u0142adzie pokazuj\u0105 na przyk\u0142ad filmy ilustruj\u0105ce ciekawa zjawiska, na zaj\u0119ciach laboratoryjnych wy\u015bwietlaj\u0105 symulacje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym studenci lepiej zrozumiej\u0105 omawiany problem, \u00a0do przygotowania prezentacji \u00a0wykorzystuj\u0105 wyszukane w sieci rysunki\u00a0w bardzo dobrej jako\u015bci\u00a0czy posi\u0142kuj\u0105 si\u0119 prezentacjami innych nauczycieli, kt\u00f3rymi ci z kolei dziel\u0105 si\u0119 w internecie.<\/p>\n
Jednak takim zachowaniom bardzo cz\u0119sto towarzyszy pytanie: czy takie dzia\u0142ania nie prowadz\u0105 do naruszenia? Czy mog\u0119 korzysta\u0107 z materia\u0142\u00f3w innych os\u00f3b bez pytania ich o zgod\u0119? Co musz\u0119 wiedzie\u0107, aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce to, jak korzystam z pracy autorstwa innych akademik\u00f3w, jest prawnie mo\u017cliwe?<\/p>\n
O tym, \u017ce mo\u017cna i jak\u00a0pisali\u015bmy<\/a> w czasie Tygodnia Dozwolonego U\u017cytku. Dzi\u015b w tym temacie polecamy najnowsz\u0105 broszur\u0119 Koalicji Otwartej Edukacji\u00a0Prawo autorskie \u00a0w edukacji: jak unika\u0107 narusze\u0144<\/a>\u00a0autorstwa dr Krzysztofa Siewicza. Autor w\u00a0przyst\u0119pny spos\u00f3b interpretuje zapisy art. 27, 28 \u00a0i 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z\u00a0dnia 4 lutego 1994 r. Wyja\u015bnia na czym polega dozwolony u\u017cytek edukacyjny, z jakimi swobodami i ograniczeniami si\u0119 wi\u0105\u017ce.<\/p>\n W stosunku do informacji, kt\u00f3re na naszym blogu ju\u017c si\u0119 pojawi\u0142y, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kilka dodatkowych kwestii, kt\u00f3re uzupe\u0142niaj\u0105, doprecyzowuj\u0105 oraz rozszerzaj\u0105 ten temat.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Broszura do pobrania w wersji PDF<\/a> i ePUB<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nauczyciele akademiccy prowadz\u0105c zaj\u0119cia na uczelni, na co dzie\u0144 korzystaj\u0105 z materia\u0142\u00f3w autorstwa innych os\u00f3b. Robi\u0105 to w r\u00f3\u017cnym stopniu i na r\u00f3\u017cne sposoby, kt\u00f3re maj\u0105 wsp\u00f3lny cel: zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci i atrakcyjno\u015bci zaj\u0119\u0107. Na wyk\u0142adzie pokazuj\u0105 na przyk\u0142ad filmy ilustruj\u0105ce ciekawa zjawiska, na zaj\u0119ciach laboratoryjnych wy\u015bwietlaj\u0105 symulacje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym studenci lepiej zrozumiej\u0105 omawiany problem, \u00a0do[…]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[895],"tag-global":[947,1859],"class_list":["post-7237","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tworz-zasoby","tag-global-prawo-autorskie","tag-global-przewodnik"],"acf":[],"yoast_head":"\nStatus instytucji o\u015bwiatowej<\/strong>
\nNauczyciele akademiccy mog\u0105 korzysta\u0107 z dozwolonego u\u017cytku je\u015bli robi\u0105 to w ramach instytucji o\u015bwiatowej (uczelni), czyli dop\u00f3ki realizuj\u0105 dzia\u0142ania przez t\u0119 instytucj\u0119, a nie jako osoby prywatne.<\/div>\nCel edukacyjny<\/strong>
\nKorzystanie z rozpowszechnionych materia\u0142\u00f3w musi by\u0107 zwi\u0105zane z dydaktyk\u0105 oraz musi s\u0142u\u017cy\u0107 realizacji celu dydaktycznego. Autor broszury zwraca uwag\u0119, \u017ce realizowanie celu dydaktycznego w murach uczelni jest \u0142atwiejsze do udowodnienia, w stosunku do dzia\u0142ania w przestrzeni Internetu. Podkre\u015bla, \u017ce skoro cz\u0119\u015b\u0107 aktywno\u015bci spo\u0142ecznej ma miejsce w sieci, to edukacja powinna tak\u017ce obejmowa\u0107 ten obszar. W kontek\u015bcie uczelni i wykorzystania technologii do wspomagania prowadzenia zaj\u0119\u0107 zazwyczaj m\u00f3wimy o materia\u0142ach, kt\u00f3re osoba prowadz\u0105ca wysy\u0142a mailem, umieszcza na stronie www z hasem dost\u0119pu czy na kursie online dost\u0119pnym dla danej grupy student\u00f3w na Uczelnianej Platformie e-Learningowej (UPeL).<\/div>\nEgzemplarze i ich brak<\/strong>
\nEgzemplarzem jest materialny przedmiot, na kt\u00f3rym zosta\u0142a utrwalona tre\u015b\u0107 (wydrukowany podr\u0119cznik, ale tak\u017ce jego kserokopia). W odniesieniu do internetu – powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce korzystanie z zasobu w sieci nie prowadzi do powstania jego egzemplarzy. Jak to si\u0119 ma do dozwolonego u\u017cytku edukacyjnego? Je\u015bli pracownik na potrzeby prowadzenia zaj\u0119\u0107 chce sporz\u0105dzi\u0107 egzemplarz cudzych utwor\u00f3w (np. wydrukowa\u0107\/skserowa\u0107 podr\u0119cznik) i rozda\u0107 go studentom to musi ograniczy\u0107 si\u0119 do fragment\u00f3w, np. rozdzia\u0142u. Je\u015bli chc\u0105 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 ca\u0142ym utworem i musz\u0105 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 egzemplarzem (no\u015bnik) to nie mog\u0105 go kopiowa\u0107 – musz\u0105 naby\u0107 orygina\u0142.
\nOgranicza to mocno wykorzystanie materia\u0142\u00f3w dost\u0119pnych w sieci je\u015bli chcemy je drukowa\u0107 (sporz\u0105dza\u0107 ich egzemplarze). Na szcz\u0119\u015bcie przepisy o dozwolonym u\u017cytku nie precyzuj\u0105, a dzi\u0119ki temu nie ograniczaj\u0105 wykorzystania materia\u0142\u00f3w w formie cyfrowej<\/strong> (w sieci nie powstaje egzemplarz). Dzi\u0119ki temu nauczyciel mo\u017ce wskaza\u0107 studentom materia\u0142y online do zaj\u0119\u0107, kt\u00f3re oni mog\u0105 nast\u0119pnie w ca\u0142o\u015bci pobiera\u0107 i drukowa\u0107 (robi\u0105 to w ramach dozwolonego u\u017cytku osobistego, kt\u00f3ry nie zwiera ogranicze\u0144 do fragment\u00f3w utwor\u00f3w). Autor broszury zaznacza, \u017ce taka interpretacja mo\u017ce by\u0107 zakwestionowana w przypadku e-learningu poniewa\u017c prowadzi to do naruszenia art. 35 (s\u0142uszne interesy tw\u00f3rcy).<\/div>\nPrawo cytatu – utw\u00f3r drobny<\/strong>
\nPrawo cytatu (art. 29) dopuszcza przytaczanie fragment\u00f3w rozpowszechnionych utwor\u00f3w lub drobnych utwor\u00f3w w ca\u0142o\u015bci. Cytat musi by\u0107 uzasadniony celem: wyja\u015bnieniem, analiz\u0105, nauczaniem etc. Gdy cytat mam miejsce w podr\u0119czniku lub antologiach, ale wtedy konieczna jest zap\u0142ata autorowi lub uzyskanie jego zgody na nieodp\u0142atne wykorzystanie. Cytowanie drobnych utwor\u00f3w w ca\u0142o\u015bci powoduje wiele problem\u00f3w interpretacyjnych w przypadku fotografii, rysunk\u00f3w, wykres\u00f3w, grafik<\/strong>. Trudno ograniczy\u0107 si\u0119 do wykorzystania ich fragment\u00f3w i nie zawsze wiadomo czy mo\u017cna uzna\u0107 je za utwory drobne. Zazwyczaj fotografie\/grafiki\/rysunki umieszczane s\u0105 w ksi\u0105\u017ckach w spos\u00f3b prowadz\u0105cy do powstania \u201eutworu z zapo\u017cyczeniami\u201d<\/strong> (zob. Pierwsza pomoc z w prawie autorskim<\/a>). Zapo\u017cyczenia te mog\u0105 spe\u0142nia\u0107 przes\u0142anki dozwolonego cytowania. Wykorzystanie fragmentu utworu, a nawet ca\u0142ego niewielkiego utworu, nie mo\u017ce budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce poza nim istnieje jakie\u015b samoistne, samodzielnie przez nas stworzone dzie\u0142o. Cytat jest zawsze wt\u00f3rny i podrz\u0119dny wobec naszego tw\u00f3rczego wk\u0142adu. Cytat zawsze powinien zachowa\u0107 swoj\u0105 pomocnicz\u0105 funkcj\u0119 w stosunku do naszego utworu. Jednak w zwi\u0105zku z towarzysz\u0105cymi temu w\u0105tpliwo\u015bciami oraz r\u00f3\u017cnicami zakresu dozwolonego cytatu w r\u00f3\u017cnych krajach wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 praktyka wydawc\u00f3w pytania o zgod\u0119 i udzielania licencji na zapo\u017cyczanie takich utwor\u00f3w w ksi\u0105\u017ckach\/artyku\u0142ach.<\/div>\nDozwolony cytat – w sieci<\/strong>
\nPrzepis o dozwolonym u\u017cytku b\u0119dzie mie\u0107 zastosowanie wsz\u0119dzie tam, gdzie dzia\u0142alno\u015b\u0107 wykracza poza dozwolony u\u017cytek edukacyjny, np. kiedy na bazie materia\u0142\u00f3w rozpowszechnionych studenci publikuj\u0105 prace na publicznie dost\u0119pnym blogu.<\/div>\n